Ik zag laatst dat een vliegende mier zich ontdeed van zijn vleugels. Is dat normaal?

Mieren behoren, samen met bijen, wespen en enkele andere groepen insecten tot de orde der Vliesvleugeligen (Hymenoptera). Dit betekent dat ze in principe twee paar vleugels hebben. Met het oog op hun leefwijze ondergronds of in nesten in planten, zijn vleugels voor mieren echter alleen maar lastig. In een mierennest vinden we dan ook geen gevleugelde mieren, of hooguit voor korte tijd.

Net als bij andere sociale insecten wordt het nest gesticht door een bevrucht vrouwtje. Als dat allemaal te voet zou gebeuren, zou het nieuwe nest echter te dicht bij het bestaande nest komen. Bovendien zou het vrouwtje moeilijk een mannetje uit een ander nest kunnen treffen.

Inteelt zou schering en inslag zijn; de mannetjes uit het eigen nest zijn immers haar broers. Deze problemen worden voorkomen doordat de mannetjes en de vruchtbare vrouwtjes gevleugeld zijn.

Ze komen bovendien uit vele nesten tegelijk en massaal tevoorschijn. De mannetjes bevruchten de vrouwtjes in de lucht en sterven kort daarop. De bevruchte vrouwtjes zoeken al vliegend een nestelplaats. Hebben ze die eenmaal gevonden, dan werpen of bijten ze hun vleugels af en gaan verder ongevleugeld door het leven. Het grootste deel van haar nageslacht is ongevleugeld, tot er weer gevleugelde mannetjes en vrouwtjes ontstaan, die uitzwermen.

Ja.

Zoals alle insecten hebben mieren een in drieën verdeeld lichaam en drie paar poten. Qua lichaamsbouw lijken mieren erg op wespen, alleen zijn ze vaak kleiner, hebben geen vleugels en hebben een klein vierde lichaamsdeel tussen borststuk en achterlijf (de schub bij schubmieren of knoop bij knoopmieren). De koningin en mannetjes zijn de enige die vleugels hebben, die ze gebruiken om de zogenoemde bruidsvlucht uit te voeren. In Nederland en België gebeurt dit meestal rond de maand augustus; dan zien we de vliegende mieren.

In principe zijn alle werksters steriele dochters van de koningin, en de instandhouding van haar genen is voor het overleven van de kolonie in evolutionair opzicht het enige wat telt. De aanvankelijk gevleugelde koningin verliest na de bruidsvlucht haar vleugels en begint een nieuwe kolonie met vleugelloze werksters.