Leven we allemaal in onze eigen illusie of is er één vaststaande werkelijkheid?

Er zal een objectieve werkelijkheid zijn, alleen zijn wij niet in staat om die waar te nemen.

Als ik naar de opkomende zon kijk, zal niemand anders in staat zijn om dezelfde waarneming te doen als ik op dat moment. Al is het maar omdat niemand anders zich bevindt op precies dezelfde plaats in de tijd-ruimte als ik.
Bovendien ben ik waarnemingen snel aan het waarderen, "Wat een mooie zonsopkomst!" en die waardering maakt het helemaal onmogelijk dat iemand anders precies het zelfde waarneemt als ik, ook nog eens op dezelfde manier.

Dat geldt met iets eenvoudigs als een zonsopkomst, maar ook met iets complex als het zien van vreugde of verdriet in de wereld.

Leef ik dan in een illusie? Ik ben Boeddhist en eenvoudig uitgelegd zou je het Boeddhisme kunnen interpreteren als "Alles is illusie en als je dat eenmaal doorziet, ben je bevrijd." Minder eenvoudige uitleg is echter, "Bevrijding is contact maken met de fundamentele realiteit die voorbij gaat aan vreugde en verdriet, zonder vreugde en verdriet op te heffen."
De vaststaande werkelijkheid die je noemt, of de fundamentele realiteit, bestaat wat mij betreft weldegelijk, maar dan op een andere manier dan meestal geïnterpreteerd. De fundamentele realiteit is precies _jouw_ realiteit, mits je die ook werkelijk kan zien. Als je jouw werkelijkheid echt ten volle leert ervaren en daar mee leeft, ben je ondanks je zelf, voorbij de illusies. Het is dus niet het één of het ander. Het is beide, tegelijk, in potentie in ieder levend wezen aanwezig.